ارسال: #21

به نام خدا
سلام

8-اطباق : در لغت به معناي الصاق و منطبق كردن دو سطح روي هم است و در تجويد مطابق شدن سطح زبان با سقف دهان مي باشد . اين عمل باعث مي شود صوت پرحجم موجود در جلوي دهان به طرف سقف و عقب دهان رانده شود . چهار حرف از حروف الفباي عربي داراي صفت اطباق مي باشند .حروف : ص - ض – ط - ظ صفت اطباق دارند

9-انفتاح : در لغت به معناي باز شدن و گشوده شدن مي باشد و در تجويد باز و گشوده شدن سطح زبان در دهان است . اين عمل باعث ميشود ؛ صداي حرف در جاي خود باقي بماند . بيست و چهار حرف از حروف الفباي عربي داراي انفتاح است .

.

ارسال: #22

به نام خدا
سلام

10-اصمات : در لغت به معناي خاموش شدن – سكوت و پر مي باشد و در تجويد به معناي سنگين و پر ادا كردن حرف و يا عمق بخشيدن به تلفظ حرف است . مانند حرف « س » بيست و دو حرف از حروف الفباي عربي داراي صفت اصمات است .

11- اذلاق : ريشة كلمة اذلاق ، ذلق مي باشد و ذلق به معناي تيزي و نوك هر چيز مانند زبان و دندان ، و در تجويد راحت و سُبْك ادا كردن حرف و يا بلاغت و رواني زبان است . شش حرف از حروف الفباي عربي داراي صفت اذلاق مي باشند . 6 حرف فرَّ من لُب ( ف- ر – م – ن – ل – ب ) اين صفت را ( که ضد صفت اصمات است) دارند.

توجه : برخي از صاحبنظرانِ علمِ تجويد معتقدند كه دو اذلاق و اصمات در جهت شناسايي بعضي از كلمات عربي و غير عربي نيز بكار مي رود .

.

ارسال: #23

به نام خدا
سلام

ب : صفات غير متضاد

1- قلقله : در لغت به معناي جنبش و حركت – بي قرار و بي تاب ، و در تجويد ايجاد تزلزل در مخرج حرف سكون دار ، و به عبارت ديگر مهار نكردن صداي ساكن در مخرج خود .چنانچه به يكي از حروف قلقله در هنگام وقف ، سكون عارض شود قلقله مقداري قويتر و آشكارتر خواهد بود .اگر يکي از 5 حرف قطب جد « ق – ط – ب – ج – د» در کلمه اي قرار بگيرند به شرطي که ساکن باشند قابل تلفظ نيستند و لذا براي سهولت تلفظ ، کمي آنها را متمايل به حرکت مي کنند. در «ق» و «ط» ميل به ضمه مي دهند تا استعلاي آنها حفظ شود و ما بقي ميل به کسره يا فتحه داده مي شود.

2- صفت لين : دو حرف «واو» و «ياء» ساکن ما قبل مفتوح به نرمي تلفظ مي شوند که به آن لين گفته مي شود و به اين حروف ، حروف لين مي گويند.


.

ارسال: #24

به نام خدا
سلام


3) صفت نبره : «همزه» در هنگام تلفظ سنگين ادا مي شود خصوصاً اگر ساکن باشد.در لغت به معناي تكيه كردن و بلند كردن صدا پس از پستي آن مي باشد .

4) صفت تکرير: در لغت به معناي تكرار كردن و يا دوباره گفتن است و در تجويد برخورد سريع و پي در پي سر زبان به لثة دندانهاي ثناياي بالا است كه باعث پيدايش لرزش و ارتعاش در سر زبان مي گردد . البته بايد دقت داشت كه از برخورد شديد سرزبان به لثه و همچنين تكرار بيش از حد آن جلوگيري شود

5- صفت تفشي : در لغت به معناي پر شدن – پراكندگي – منتشر شدن ، و در تجويد پخش هوا بر سطح زبان پس از عبور از مخرج حرف . حرف «ش» در هنگام تلفظ آن هوا در دهان پخش مي شود.

.

ارسال: #25

به نام خدا
سلام



6- صفت انحراف : در لغت به معناي تمايل پيدا كردن به طرفي ، و در تجويد انحراف و خروج حرف از مخرج و صفت خود و تمايل به مخرج و يا صفت ديگر است . حرف «راء» و «لام» در هنگام تلفظ کمي از مخرج خود منحرف مي شوند.

7- صفت صفير: در لغت به معناي سوت – صداي ممتدي كه داراي حروف هجا نباشد و از دهان برآيد و يا صداي بعضي از پرندگان كه شبيه به صداي سوت مي باشد .و در تجويد صوتي است كه بر اثر عبـــــور هوا از روي زبان و بين دندانهاي ثناياي بالا و پاييـــــن بيرون مي آيد . سه حرف «ص – س – ز» در هنگام تلفظ آنها هوا از لابلاي دندانها خارج مي شود.

8- صفت بحه : حرف «ح» با خشونت و گرفتگي حلق تلفظ مي شود.


.

ارسال: #26

به نام خدا
سلام

9) صفت استطاله : در لغت به معناي طلب كشيدن و فزوني يافتن در درازي يا طول است . و در تجويد امتداد صوت در مخرج حرف بعلت گستردگي و طولاني بودن آن در دهان است . حرف «ض» در هنگام تلفظ آن زبان تا دندانهاي جلو کشيده مي شود.

10) صفت غنه : در لغت به معناي صوت و آواز بيني و يا انداختن صدا در بيني است و در تجويد خارج كردن صداي حرف از خَشيوم ( فضاي خالي انتهاي بيني ) مي باشد .«م» و «ن» در هنگام تلفظ آنها صدا از بيني خارج مي شود.
تذکر : بيشتر اين صفات خود بخود اجراء مي شوند به شرطي که مخرج حرف صحيح باشد، لذا در تلفظ آنها نياز به وسواس زياد نمي باشد.


منابع : http://www2.irib.ir/
http://www.radioquran.ir/

ارسال: #27

به نام خدا
سلام


ادغام

تعریف
کلمه ادغام در لغت به معنی «ادخال _ داخل نمودن» می باشد و در تجوید، عبارتست از «حذف یک حرف ساکن و مشدّد نمودن حرف بعدی».
به سخن ساده تر اینکه حرف اول در داخل حرف دوم ناپدید و موجب فشرده شدن (تشدید) حرف دوم شده است. مانند مِنْ مَا که باید نون ساکنه را حذف و به جای آن میم مَا را مشدد کنیم، به این عمل ادغام می گویند (مِمَّا). پس همیشه ادغام موجب مشدد شدن حرف می شود.
حرف حذف شده را مُدغَمْ و حرف بعدی را مُدغَمٌ فِیهِ می گویند.
در مثال وَجَدْتُمْ که دال در تاء ادغام می شود، حرف دال را مدغم و حرف تاء را مدغم فیه گویند.

فایده ادغام
فایده ادغام، سهولت در کلام است یعنی اگر قرار باشد حرفی یکبار تلفظ و بلافاصله همان حرف یا حرفی همجنس آن تکرار شود، این حالت برای دستگاه تکلم ثقیل و سنگین خواهد بود. لذا با بهره گیری از قواعد ادغام، این سنگینی در کلام رفع می شود.

رابطه دو حرف با یکدیگر
همچنان که ذکر شد، معمولاً ادغام زمانی پیش می آید که دو حرف (مدغم و مدغم فیه) از نظر تلفظ یکسان و یا نزدیک به هم باشند (یعنی ارتباطی از لحاظ مخرج و صفات با یکدیگر داشته باشند).
برای شناخت بهتر انواع ادغام، باید«روابط دو حرف با یکدیگر» را خوب بشناسیم.
دو حرف از لحاظ رابطه با یکدیگر چهار حالت زیر را دارند:


.

ارسال: #28

به نام خدا

انواع ادغام
ادغام از نظر مدغم و مدغم فیه، در روایت حفص از عاصم بر سه قسم است:

ادغام متامثلین
متماثلین (دو حرف مثل هم):
دو حرفی را گویند که در مخرج و صفات کاملاً مشترک باشند و این حالت فقط در هر حرف نسبت به خودش وجود دارد.
مانند: (د- د)، (س-س)، (ج- ج)، (ق- ق) و ...
دو حرف مثل هم (متماثل) بلا استثناء در یکدیگر ادغام می شوند و کافی است که حرف اول ساکن باشد.

مثال
قُلْ لِمَنْ
لَهُمْ مُوسَی
اِضْرِبْ بِعَصَاکَ
رَبِحَتْ تِجَارَتُهُمْ
اَوْ وَزَنُوا
یدْرِکْکُم النساء 78

.

ارسال: #29

به نام خدا

ادغام متجانسین
متجانسین (دو حرف همجنس):
دو حرفی را گویند که در مخرج مشترک ولی در صفات متفاوت باشند. حروف متجانس را در مخارج حروف بحث کرده ایم؛ مانند: (ح- ع)، (ت- د- ط)، (ص- س- ز)، (ث- ذ- ظ)، (ب- م- و)، (ج- ش- ی).

مثال :
1- دال ساکن +ت مثال : قد تبین که به صورت : قتّبین خوانده می شود
2- ت ساکن +د : مثال : اجیبت دعوتکما که به صورت اجیبدّعوتکما خوانده می شود
3- ت ساکن + ط : مثلا : قالت طائفه که به صورت قالطّاعفه خوانده میشود .
4- ط ساکن + ت : مثال : بسطت که به صورت بسطَّ خوانده می شود ( این ادغام از نوع ادغام ناقص است یعنی باید به صورت بستَّ می شداما چون ادغام ناقص است به صورت بسطَّ خوانده میشود .).
5- باء ساکن + م مثال : ارکب معنا که به صورت ارکمعنا خوانده می شود
6- ذ ساکن + ظ : مثال : اذ ظلمو که به صورت اظَّلمو خوانده میشود .
7- ث ساکن +ذ : مثال : یلهث ذالک : که به صورت یلهذّالک خوانده می شود

* در روایت حفص، به جز موارد فوق، ادغام متجانسین انجام نمی شود.

.

ارسال: #30

به نام خدا

ادغام متقاربین
متقاربین (دو حرف نزدیک به):
دو حرفی را گویند که در مخرج و یا صفات نزدیک به هم باشند. متفاوت بودن در صفات آن است که دو حرف در اکثر صفات مشترک باشند. متقارب بودن در مخرج آن است که بین مخارج دو حرف مخرج دیگری نباشد. مانند:
(د- ج) که در صفات متقاربند. همچنین حروف دیگر متقارب مانند: (ق- ک) – (ذ- ت) – (ل- ن- ر- دو بدو نسبت بهم).

1. لام ساکنه در حرف راء. مانند قُلْ رَبِّی، بَلْ رَبُّکُمْ
به استثناء بَلْ رَانَ در سوره المطففین که نه تنها اظهار می گردد بلکه سکته هم دارد. یعنی باید زمانی کوتاه روی بَلْ بدون نفس کشیدن، صوت قطع شود و بعد از آن کلمه رَانَ تلفظ می گردد.
تذکر: راء در لام ادغام نمی شود

2. نون ساکنه در لام و راء. مانند: فَإِنْ لَمْ، مِنْ رَبِّهِمْ، مِنْ رَسُولٍ
به استثناء مَنْ رَاقَ در سوره القیامه که مانند عبارت بَلْ رَانَ عمل می شود، یعنی علاوه بر ادغام نشدن سکته هم دارد.

3. قاف ساکنه در حرف کاف. مانند: اَلَمْ نَخْلُقْکُمْ که فقط یک مورد آن هم در سوره المرسلات آمده است.
* در روایت حفص از عاصم غیر از موارد فوق ادغام متقاربین دیگری انجام نمی شود.
* بین دو حرف متباعدین هم اصلا ادغام صورت نمی گیرد.

.