ارسال: #1

دستگاه بیات در قرآن



دستگاه بيات

· دراين درس به بررسي دستگاه بيات از ده منظر پرداخته شده است،درپايان انتظار مي‌رود:
1 - با كيفيت آهنگ اين مقام آشنايي حاصل شود.
2 - موضوع آياتي كه در اين مقام تلاوت مي‌گردد شناخته شود.
3 - جايگاه اجرايي اين مقام دانسته شود.

1 - معناي لغوي : عده‌اي ريشه واژه‌ي بيات را تركي مي‌دانند و آن را به معناي غم يا غمگين ويا نام قبيله‌اي از قبايل تركمن دانسته‌اند و عده‌اي اصل آن را از واژه «بياد» مي‌دانند. مانند: بياد خداوند متعال.
2 - گستردگي و پيشينه : بيات از جمله مقامات گسترده‌ي عربي است، كه كاربرد زيادي نيز دارد. برخي آن را به يكي از طريقه‌هاي صوفيه‌ي ايران و باباطاهر نسبت مي‌دهند. گستردگي كه اين مقام دارد در ساير مقامات به چشم نمي‌خورد. و اين خصيصه باعث شده است كه غالباً در قبل و بعد و يا در خلال هر مقامي بتوان به مايه بيات منتقل شد.
حسن آغاز و انجام تلاوت نيز با اين مقام است. در موسيقي ايراني بيات در ابعاد وسيعتر كاربرد داشته و از آهنگهاي قديمي ايران است. مقام بيات ركن اصلي قرائت به شمار مي‌رود و همين ويژگي بارز است كه آن را از ساير مقامات متمايز مي‌گرداند. باتوجه به اينكه قاري در اين مقام از پائين‌ترين گام صوتي شروع مي‌كند و به مرور به گام‌هاي بالاتر وارد مي‌شود. ضرورتاً زيرنغمه‌هاي متنوع و بيشتري در داخل اين مقام مورد استفاده قرار مي‌گيرد. به طوري كه به سهولت نمي‌توان تمامي گام‌ها را پشت سر هم ارائه نمود و نياز به نغمه‌ها و گوشه‌هاي متنوعي است.
3 - كيفيت آهنگ : اين مقام يكي از زيباترين مقامات از نظر لطافت، حزن معنوي و وسعت گوشه‌ها و گستردگي است. به همين مناسبت آن را «امالنغمات و يا مادر نغمات» مي‌گويند. برخي از گوشه‌هاي آن حالت حب، عشق و الفت دارد. اين مقام آهنگي است بسيار نرم و دلنشين كه از آن براي ايجاد آرامش اوليه و پذيرش آهنگ‌هاي بعدي استفاده مي‌شود.
4 - موضوع آيات : اين مقام علاوه بر شروع و فرود تلاوت، در «آيات دعا، حكايات، اندرزها» به كار برده مي‌شود و همچنين «آيات توحيد، اسماء و صفات الهي، نبوت عامه و خاصه، عقايد، اخلاق، معاد و مومنين» را در اين مقام اجرا مي‌نمايند.
5 - تاثيرات : الف) آرامش همراه با غم، ب) آگاه ساختن شنونده، ج) صحبت از احوالات گذشتگان را مي‌توان بعنوان تاثيرات اين مقام برشمرد. همچنين اين مقام در ذهن حالت وقار، عظمت، بزرگي، تسلط و سنگيني را ايجاد مي‌كند.
6 - جايگاه اجرا : عموم قاريان تلاوت خود را با مقام بيات آغاز مي‌كنند. زيرا تنها مقامي است كه در سه سطح «بيات شروع»، «بيات توسط» و «بيات فرود» تلاوت مي‌گردد. نحوه‌ي شروع اساتيد متفاوت است. به طور كلي مي‌توان به سه گروه اشاره نمود.
گروه اول: مانند استاد شحات‌انور، بيات را در شروع به كار گرفته سپس وارد مقام‌هاي بعدي مي‌شود و در ميان تلاوت‌ خود و يا در پايان آن به اجراي محدوده‌هاي بيات مي‌پردازد و عموماً تلاوت خود را با آن به پايان مي‌رساند.
گروه دوم : همچون مصطفي اسماعيل، تمامي محدودهاي آن را به صورت مبسوط اجرا، و عموماً از طريق زيرشاخه‌هاي فرود، تلاوت خود را به پايان مي‌رسانند.
گروه سوم : همچون عبدالباسط و عبدالعزيز حصان در هر موقعيتي از تلاوت كه اراده كنند اين مقام را به خوبي اجرا مي‌نمايند.
7 - گوشه‌ها و نغمه‌هاي فرعي : در مقام بيات نغمات فرعي بسياري ديده مي‌شود كه در بين هركدام از آن‌ها به راحتي مي‌توان از مقام بيات بيات به مقام ديگري منتقل شد، براي مثال از نغمه‌ي «رمل» مي‌توان وارد «صبا» شد. از نغمات فرعي آن مي‌توان به نغمه‌هاي «لامي، صافي، مصري، حسيني، دشتي، علي، ابراهيمي، كرد، ترك، دوكا، شور، ندا، رمل، مصير» اشاره نمود. همچنين برخي نغمات ديگر را نيز در اين مقام بيان نموده‌اند از جمله «نهفت، بيات شور، عشيران»
8 - قاريان برتر : از جمله قارياني كه در مقام بيات داراي تسلط و مهارت كم‌نظيري هستند مي‌توان اساتيد مصطفي اسماعيل، عبدالباسط، منشاوي، عبدالفتاح شعشاعي، حصان و محمد رفعت را نام برد.

9 - وزن‌هاي لحني :
قرار
مفاعلين، مفاعلين، فعولن
**********************
جواب
مفاعلين، مفاعلت، فعولن
**********************
جواب‌الجواب
مفاعل، مفاعيل، فعولن
**********************

.: سایت قاریان قرآن کریم جمهوری اسلامی ایران :.

اللهم صل علی محمد و آل محمد و عجل فرجهم

.:سلام علیکم:.

ارسال: #2

به نام خدا
سلام

استاد متولی عبدالعال
سوره مبارکه اسراء آیات 9 و 10

ارسال: #3

سلام

لطفا درباره کاربرد وزن‌هاي لحني بیشتر توضیح دهید اگر ممکن است 1 فایل صوتی بگذارید. ممنون

ارسال: #4

منم ميخوساتم در خواست كنم هم از قاريان مصري و هم ايراني از اينا بزاريد اين پايين

از نغمات فرعي آن مي‌توان به نغمه‌هاي «لامي، صافي، مصري، حسيني، دشتي، علي، ابراهيمي، كرد، ترك، دوكا، شور، ندا، رمل، مصير» اشاره نمود. همچنين برخي نغمات ديگر را نيز در اين مقام بيان نموده‌اند از جمله «نهفت، بيات شور، عشيران»

متشكرم:heart:

ارسال: #5

سلام دوستان

بنده قصد دارم با همکاری دوستان و اعزه ای که اطلاعاتی در مورد مقامات قرآنی دارند به قسمت ((لحن)) سروسامان بدهیم و کمکی کنیم که موجب پیشرفت دوستان شود ان شاءالله.

قبل از هر چیز طلب همکاری از دوستان می کنم که ان شاءالله هرکس توانایی کمک را دارد از یاری رساندن دریغ نکند.

از مقام بیات شروع می کنیم چرا که معروف به ام النغمات است. از لحاظ گستردگی، این مقام را می توان گسترده ترین مقام و متنوع ترین مقام نامید.

درجه رکوز یا استقرار مقام بیات درجه دوگاه یا Re می باشد لذا به اولین قسمت این مقام که معمولا قرائی همچون استاد مصطفی اسماعیل از این درجه آغاز به تلاوت می کنند بیات دوگاه می گویند! (ببخشید توضیحاتم ابتدایی بود اما مجبور بودم)

مثالی از بیات دوگاه :

استاد مصطفی اسماعیل

التماس دعا

ارسال: #6

(۱۳۸۹-۱۱-۴ ۰۵:۱۶ عصر)sahab1722 نوشته شده توسط:  منم ميخوساتم در خواست كنم هم از قاريان مصري و هم ايراني از اينا بزاريد اين پايين

از نغمات فرعي آن مي‌توان به نغمه‌هاي «لامي، صافي، مصري، حسيني، دشتي، علي، ابراهيمي، كرد، ترك، دوكا، شور، ندا، رمل، مصير» اشاره نمود. همچنين برخي نغمات ديگر را نيز در اين مقام بيان نموده‌اند از جمله «نهفت، بيات شور، عشيران»

متشكرم:heart:

با عرض سلام خدمت دوست عزیزم باید اینجا یک نکته را متذکر شوم که:مقامات لامی .دشتی .ابراهیمی.متعلق به موسیقی مقامی عراق می باشد و به اشتباه در بعضی از کتب به اصطلاح صوت ولحن اورده شده است
و در مورد مصیر باید بگویم در اصل این مقام نیست یک نغمه می باشد و می توان در هر مقام اجرا شود و درستش محیر است که از حیرت می اید چون در محمدودهی جواب است
ودر مورد صافی و مصری وندا وعلی باید بگویم در موسیقی های سایر کشور های عربی می باشد و حتی اسامی انها اشتباه می باشد مثلا صافی نیست بلکه صوفی است
در مورد اسامی پایین باید گفت که بیات شور نیست بلکه بیات شوری و عشیران هم اسم درجه است درست ان حسینی عشیران استان شا الله با کمک دوستان در بحث های بعدی تئوری صوت ولحن به این موارد بصورت تخصصی می پردازیم.با تشکر

ارسال: #7

سلام علیکم

با تشکر از نظرات خوب شما در باب مقوله لحن لکن نظرات در مورد اینکه نام حسینی عشیران به عشیران ، اطلاق شود تناقض در نظرات صاحب نظران وجود دارد کمااینکه در بسیاری از موارد دیگر تناقض در نظرات اساتید دیده می شود مانند اشتباه گرفتن قضیه نیم پرده ها و پرده ها که بسیاری از قاریان ما را به اشتباه می اندازد .

موفق باشید

ارسال: #8

(۱۳۹۰-۱۲-۲۳ ۱۲:۰۱ صبح)یاحسین نوشته شده توسط:  سلام علیکم

با تشکر از نظرات خوب شما در باب مقوله لحن لکن نظرات در مورد اینکه نام حسینی عشیران به عشیران ، اطلاق شود تناقض در نظرات صاحب نظران وجود دارد کمااینکه در بسیاری از موارد دیگر تناقض در نظرات اساتید دیده می شود مانند اشتباه گرفتن قضیه نیم پرده ها و پرده ها که بسیاری از قاریان ما را به اشتباه می اندازد .

موفق باشید

سلام خدمت دوست عزیزم:باید بگویم که عشیران در موسیقی عرب به درجه لادیز اکتاو چهارم پیانو اطلاق می شود .حال هر مقامی از این درجه شروع شود پسوند عشیران می گیرد مانند:عجم عشیران و حسینی عشیران که اغلب قاریان قرائت خود را از این درجه شروع می کنند .من از این باب گفتم حسینی عشیران که اشتباه با عجم عشیران نشود.با تشکر از دوست عزیزم ((یا حسین))

ارسال: #9

دوست گرامی بدیهی ست اغلب قاریان ، تلاوت خود را از این درجه شروع می کنند لکن بحث چیز دیگری بود جانم . موضوع سر تناقضات است . با این حال ممنون از نظرات خیلی خوبتان همچنان ادامه بدهید همگی استفاده می کنیم .

موفق باشید ان شاءالله

ارسال: #10

(۱۳۹۰-۱۲-۲۲ ۰۳:۱۴ عصر)s.m.hossein نوشته شده توسط:  سلام دوستان

بنده قصد دارم با همکاری دوستان و اعزه ای که اطلاعاتی در مورد مقامات قرآنی دارند به قسمت ((لحن)) سروسامان بدهیم و کمکی کنیم که موجب پیشرفت دوستان شود ان شاءالله.

قبل از هر چیز طلب همکاری از دوستان می کنم که ان شاءالله هرکس توانایی کمک را دارد از یاری رساندن دریغ نکند.

از مقام بیات شروع می کنیم چرا که معروف به ام النغمات است. از لحاظ گستردگی، این مقام را می توان گسترده ترین مقام و متنوع ترین مقام نامید.

درجه رکوز یا استقرار مقام بیات درجه دوگاه یا Re می باشد لذا به اولین قسمت این مقام که معمولا قرائی همچون استاد مصطفی اسماعیل از این درجه آغاز به تلاوت می کنند بیات دوگاه می گویند! (ببخشید توضیحاتم ابتدایی بود اما مجبور بودم)

مثالی از بیات دوگاه :

استاد مصطفی اسماعیل

در ادامه باید عرض کنم که این ردیف از مقام بیات در مرحله ی جواب صوت نیز اجرا می شود یعنی اگر بیات را از درجه محیر شروع کنیم به آن جواب بیات دوگاه یا بیات محیر می گویند.


نمونه ای از بیات محیر:

التماس دعا