انجمن تخصصی قاریان قرآن کریم

نسخه‌ی کامل: غیبت و حیرت
شما در حال مشاهده نسخه آرشیو هستید. برای مشاهده نسخه کامل کلیک کنید.
بسم الله
غیبت و حیرت

استاد سید محمد جواد مُهری
او را چگونه بستایم که بزرگتر از ستایش است و درباره او چه بگویم که هر چه گویم نمی از یم و قطره‏ای از دریای بی کران فضل و کمال او بیش نیست. او است حجت بزرگ خدا، ولیّ اعظم پروردگار، نجات دهنده بشر، وارث تمام انبیا و اوصیا و جانشین همه پیامبران و امامان، خلف صالح، قائم به حق، مبیّن احکام دین، پروراننده عدل و داد، سمبل حق و حقیقت، تالی تلو قرآن، بقیه اللّه فی الأرض، صاحب الزمان و خلیفه الرحمن.



{mosimage}

او است: منصور.. مؤید به تأییدات خداوند.. حجّت.. نور.. فرقان.. صاحب امر.. پناهگاه امت.. انتقام گیرنده مظلومان.. پشتیبان محرومان.. برهان الهی.. سید و سرور همگان.. امیر امیران.. قاتل ستمگران.. نور چشم مستضعفان.. نابود کننده تمام بدعت‏ها، ضلالت‏ها،گمراهی‏ها و گمراهان و خلاصه او است احیا کننده میراث رسول خدا و معصومان علیهم صلوات اللّه.او پرچمدار حق است که هر که زیر لوایش قرار گرفت به کرانه نجات می‏رسد و هر که از او دوری جست، در ظلمتکده گمراهی غرق خواهد شد. مهدی طاووس اهل بهشت است و از سیمای درخشانش فروغ نور خدا بر آسمان و زمین می‏تابد.. او همان کوکب درّی و ستاره درخشان است که شرق و غرب جهان به او فروزان است.امام رضا علیه السلام چنین می‏ستایدش: «او شبیه من و شبیه حضرت موسی است. بر او جامه‏ای از نور پوشانده شده که از شعاع قدس الهی می‏افروزد. او خلقتی معتدل و میانه دارد و رنگی روشن و درخشان. خوی و منشش مانند رسول خدا است.»۱وجود مبارکش رحمت است بر مؤمنان و صالحان و نقمت است بر کافران و تبهکاران. خداوند بوسیله او مردگان را زنده و کوردلان را بینا و گمراهان را هدایت می‏کند.
نقش امام زمان در دوران غیبت
شاید برخی چنین بیاندیشند که اکنون در دوران غیبت، امام زمان سلام اللّه علیه هیچ نقشی در هدایت مردم ندارد و هیچ استفاده‏ای از وجودش نیست ـ و العیاذ باللّه ـ ولی این گمان باطلی است چرا که زمین بدون حجت هرگز نمی‏ماند «لولا الحجه لساخت الأرض بأهلها؛۲ پس باید همواره حجت خدا بر روی زمین و در میان مردم باشد.» ولی اکنون که امام ما غایب است چگونه از حضرتش بهره می‏گیریم؟
این همان سؤالی است که جابر بن عبد اللّه انصاری از رسول خدا ـ صلی اللّه علیه و آله ـ کرد که: «هل ینتفع الشیعه بالقائم فی غیبته؟؛ آیا شیعیان در دوران غیبت از وجود قائم ـ علیه السلام ـ استفاده می‏کنند؟»
حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود:«ای والذی بعثنی بالنبوه، انهم لینتفعون به، و یستضیئون بنور ولایته فی غیبته کانتفاع الناس بالشمس و ان جللها السحاب.؛۳ آری به همان خدایی که مرا به پیامبری مبعوث فرمود سوگند، که شیعیان از وجود او بهره و از نور ولایتش در دوران غیبتش پرتو می‏گیرند چنانکه مردم از آفتاب بهره می‏برند هر چند پشت ابرها پنهان شده باشد.» آری! در دوران غیبتش، پیوسته منتظر قدومش هستیم. و برای رسیدنش و انتقام گرفتن از دشمنان الهی و دشمنانمان، لحظه شماری می‏کنیم. نمی‏شود خود در حالت انتظار بسر بریم و برای رسیدنش ـ که هر لحظه ممکن است تشریف بیاورد ـ خود را آماده نسازیم و به ولایتش مسلح نباشیم و به عدالتش عشق نورزیم و به اوامرش تمسک نجوئیم و از آنچه نزد او ناپسند است دوری نکنیم.
گو اینکه او پیوسته در راه و مسجد و بازار و همه جا ممکن است حاضر شود و ما او را نشناسیم؛ پس باید کاملا مواظب اخلاق و رفتار و کردار و منش و خوی خویش باشیم، نکند سرورمان از ما برنجد و قلب مبارکش از تیرگی دلهای آکنده به گناهانمان، اندوهناک گردد.پس حضرت مهدی موجود است و در هر حال مراقب اعمال ماست هر چند از دیدگان آلوده ما پنهان باشد.
راز طول عمر امام
و شاید برخی از روی جهل و نادانی به راز طول عمر امام جهالت ورزند و سؤالی در ذهنشان بوجود آید که چگونه امام زمان را چنین عمری دراز است؟ علما و تاریخ‏نگاران در این باره مقاله‏ها، بحث‏ها و کتابها نوشته‏اند و ما را در این خلاصه گویی مجال سخن نیست، ولی هیچ سخنی برتر از سخن پیشوایان ما نمی‏باشد، پس ببینیم آنان چه پاسخ می‏دهند.روایت است که امام صادق علیه السلام وقتی دید یکی از اصحابش از طول دوران غیبت، شگفت زده است، فرمود:«ان اللّه تعالی أدار فی القائم ثلاثه، أدارها لثلاثه من الرسل: قدر مولده تقدیر مولد موسی، و قدر غیبته تقدیر غیبه عیسی، و قدر ابطائه تقدیر ابطاء نوح، و جعل له من بعد ذلک عمر العبد الصالح دلیلا علی عمره؛ خدای تبارک و تعالی سه مطلب را درباره قائم آل محمد ایفا نموده که درباره سه پیامبر انجام داده بود: ولادتش مانند ولادت حضرت موسی، و غیبتش مانند غیبت حضرت عیسی و طول عمرش مانند طول عمر نوح تقدیر کرد، سپس عمر حضرت خضر را دلیلی بر عمر درازش قرار داد.» آنگاه حضرت، علت غیبت آن سه پیامبر را طی حدیثی طولانی بیان می‏فرماید، و چنین نتیجه می‏گیرد:
«و أما العبد الصالح الخضر، فان اللّه تبارک و تعالی ما طول عمره لنبوه قدرها له و لا لکتاب ینزل علیه و لا لامامه یلزم عباده الاقتداء بها، و لا لطاعه یفرضها له، بل ان اللّه تبارک و تعالی لما کان فی سابق علمه ان یقدر فی عمر القائم فی ایام غیبته، و علم من انکار عباده لمقدار ذلک العمر فی الطول، طول عمر العبد الصالح من غیر سبب، فما اوجب ذلک الا لعله الاستدلال علی عمر القائم، و لیقطع بذلک حجه المعاندین لئلا یکون للناس علی اللّه حجه؛۴ و اما در مورد بنده شایسته، حضرت خضر، پس بی‏گمان خدای تبارک و تعالی عمر او را دراز نگردانید به خاطر پیامبری ویژه‏ای که برای او در نظر داشت و نه به خاطر کتابی که بر او می‏خواست نازل کند و نه شریعتی که شریعتهای پیامبران پیش از او را نسخ نماید و امامتی که بندگانش را ملزم به پیروی از او کند، و نه به خاطر اطاعتی که برای او بر بندگانش واجب گرداند، بلکه خدای تبارک و تعالی چون قبلا در علمش نهفته بود که عمر حضرت قائم را در دوران غیبتش طولانی گرداند، و می‏دانست که بندگانش نسبت به آن عمر دراز اعتراض و انکار خواهند نمود، لذا بدون هیچ علتی عمر خضر را طولانی کرد تا به آن بر عمر حضرت قائم علیه السلام استدلال نماید و راه انکار را بر دشمنان و مخالفان ببندد و حجت را بر مردم تمام کند تا اعتراضی به کار خدا نداشته باشند.»
و اصلا در روایتهای گوناگونی ملاحظه می‏کنیم که امامان ما به عمر حضرت نوح ـ که در قرآن نیز از آن یاد شده است ـ در این مورد استدلال می‏کنند و گاهی با تندی و تعجب آن را بیان می‏کنند. امام صادق علیه السلام ـ در حدیثی ـ با ناراحتی می‏فرماید: «ما تنکرون أن یمدّ اللّه لصاحب هذا الامر فی العمر کما مدّ لنوح علیه السلام فی العمر؛۵ چه جای انکار است که خداوند همچنانکه عمر حضرت نوح را طولانی قرار داد، عمر صاحب این امر را نیز دراز گرداند.»
و اصلا کجای این امر تعجب آور است! خدائی که توانست حضرت مسیح را بدون پدر به دنیا آورد و او را در گهواره به سخن گفتن وا دارد و نبوت را به کودک شیرخواره واگذار نماید و عزیر را صد سال بمیراند و زنده نماید و یونس را در شکم ماهی مدتها زنده نگه دارد و ابراهیم را در میان کوهی از آتش و دود، حفظ کند و حضرت موسی را در تابوتی از سعف خرما در میان نهر نیل به سلامت دارد و هزاران هزار امر خارق العاده را برای اظهار قدرت خود در جهان دنیا انجام دهد، آیا نمی‏تواند حضرت قائم را هزار و اندی سال عمر دهد در حالی که نه این امر محال است و نه غیر ممکن.وانگهی بعید نیست یکی از این انگیزه‏های این عمر دراز، آزمایش و امتحان مسلمانان باشد، تا اینکه خوبان از بدان و صالحان از طالحان شناخته شوند. آنان که ایمانی ضعیف دارند باید جای را خالی کنند و به مؤمنان راستین واگذار نمایند.امام کاظم علیه السلام فرمود:
«انما هی محنه من اللّه عزّوجلّ امتحن بها خلقه...؛۶ علت غیبت طولانی امام زمان چیزی جز آزمایش الهی برای امتحان بندگانش نیست.» در حدیثی یافتم که راوی از امام عسکری علیه السلام می‏پرسد:
ای فرزند رسول خدا! آیا غیبت فرزندت طولانی می‏شود؟ حضرت پاسخ می‏دهد:
«ای و ربی، حتی یرجع عن هذاالامر اکثر القائلین به، فلا یبقی الا من اخذ اللّه عهده بولایتنا و کتب فی قلبه الایمان و ایّده بروح منه؛۷آری به خدایم سوگند، تا آنگاه که بیشتر معتقدان به این امر (شیعیان) از آن روی برگردانند (آن را انکار کنند) و کسی نماند جز آنانکه خداوند از آنها بر ولایتمان پیمان گرفته است و ایمان را در دلهایشان مستحکم گردانیده و با روح خودش در آنان دمیده است.»و رسول خدا ـ صلی اللّه علیه و آله ـ طی حدیثی فرمود:
«تکون له غیبه و حیره تضل فیها الامم؛۸ برای او غیبتی باشد و سر گردانی و حیرتی که امتها را به گمراهی افکند.» همینطور هم هست. امروز بسیاری از مسلمانان ـ متأسفانه ـ در گمراهی از شناخت حجت و امام زمانشان هستند و از او روی برگردانده‏اند هر چند خود بارها و بارها متذکر شده‏اند که «هر کس امام زمانش را نشناسد و از دنیا برود،مانند اهل جاهلیت از دنیا رفته است».امروز بیشتر مردم، با اینکه احساس نیاز به رهبری مقتدر می‏کنند که مشکلات بی‏شمارشان را حل کند و آنان را از سر در گمی و گمراهی بیرون آورد و انتقام ظالمان را از مظلومان بگیرد، با این حال، نسبت به امام زمان شناختی ندارند و او را از یاد برده‏اند و آن همه روایتهای رسول اکرم ـ صلی اللّه علیه و آله ـ را نادیده می‏گیرند جز زبدگان و نخبگانی که خداوند بر آنها منت گذارده و نعمت بزرگ ولایت را به آنها عطا کرده است که امیدواریم ما نیز جزء آن اندک مخلصان و صدّیقان باشیم.امام باقر علیه السلام فرمود:
«یخرج بعد غیبه و حیره، لا یثبت فیها علی دینه الاّ المخلصون المباشرون لروح الیقین الذین اخذ اللّه میثاقهم بولایتنا و کتب فی قلوبهم الایمان و ایّدهم بروح منه.»۹ او پس از غیبت و سرگردانی طولانی مردم، ظهور می‏کند و در دوران غیبتش کسی بر دینش باقی نمی‏ماند جز مخلصانی که با روح یقین پیوند دارند (در ولایتشان پابرجا هستند و به غیبت و ظهور پس از غیبت، اطمینان کامل دارند) آنان که خداوند پیمان ولایتمان را با آنها بسته است و ایمان را در درون قلبهایشان قرار داده و با روح خویش تأییدشان نموده است.
پس اکنون که در سخت‏ترین دوران دوری از امام و پیشوای معصوممان قرار داریم، و ملت‏های مسلمان در سرگردانی و حیرت به سر می‏برند، لازم است ما ـ طبق پیمانی که در روز الست با خدای خود بستیم ـ در این عهد و پیمان، ثابت و پا بر جا باقی بمانیم و خدای نخواسته روی از اماممان برنگردانیم و به حجّت و ولیّ اعظم خدا پشت نکنیم و ولایت را پیوسته پاس بداریم و در این راستا چاره‏ای جز صبر نیست و انتظار فرج در این زمان از هر عملی برتر و فضیلتش بیشتر و پاداشش افزون‏تر است.امیر مؤمنان علیه السلام می‏فرماید:
«انتظروا الفرج و لاتیأسوا من روح اللّه، فان احبّ الاعمال الی اللّه عزّوجلّ انتظار الفرج.. و المنتظر لامرناکالمتشحطّ بدمه فی سبیل اللّه؛۱۰ منتظر فرج باشید و از رحمت خدا نومید مگردید زیرا محبوب‏ترین و پسندیده‏ترین اعمال نزد خداوند، انتظار فرج است.. و همانا کسی که منتظر امر ما است، مانند کسی است که با خون خود در راه خدا پیکار کند». آری! شیعیان مخلص و صدّیق خداوند و آنها که در پنهانی و آشکار، دعوت به سوی دین حق می‏کنند، منتظران فرج هستند.و یکی از مهمترین و برجسته‏ترین دست آوردهای انتظار، همین است که در این دنیای وانفسا که مشکلات از هر سوی گریبانگیر انسانهای متعهد می‏شود و بلاها بر او همچون ابر بهاری می‏بارد و مؤمنان واقعی در تنگنای اقتصادی و محاصره سیاسی و یورش بی‏رحمانه تبلیغاتی دشمنان قسم خورده اسلام قرار گرفته‏اند، روحیه امید را در آنان زنده نگه می‏دارد و در سایه همین امید است که انسان مؤمن روبروی خویش میدان گسترده‏ای از فضل و کرم الهی می‏بیند و حقیقت ظهور برایش مجسم می‏شود، و به خاطر همین روزنه امید است که آرزویش از غیر خدا منقطع می‏گردد و به انتظار گشایش زندگی مادی و معنوی، جز فضل الهی را نمی‏طلبد و جز او را نمی‏خواند و به جز او ـ که معشوق تمام صدّیقان و اولیا و اصفیا و برگزیدگان است ـ به دیگری دل نمی‏بندد، و این سرآمد آرزوهای هر انسان است.بار الها! ما را دلبند و شیفته خود قرار ده و قلوبمان را جز از حبّ خویش، تهی گردان و پیوند ما را با ولایت و با ولیّ اللّه اعظمت ارواحنا فداه، مستحکم‏تر ساز و عید سعید میلادش را بر همه ما و شیعیانش و محبانش مبارک گردان و چشمهای مارا به دیدار جمال دل آرایش روشن ساز و کشورش را از شر تمام دشمنانش حفظ فرما و رهبر و ملت را تا روز رسیدنش در کنف حمایت خود از بلایا و حوادث مصون ساز.